sahypa_banneri

Aýlanýan amortizator momentiniň hasaplamasy

1-nji bölüm. Esasy moment logikasy

1. Näme üçin aýlaw momentini hasaplamaly?

Aýlanýan amortizatory saýlamazdan ozal, ilki bilen ulanylyşyň näçe moment talap edýändigini bilmelidiris.

Aýlanýan amortizatorlar dürli moment diapazonlarynda bar. Käbirleri örän kiçi ýükler üçin niýetlenen bolsa, beýlekileri has uly mehanizmler üçin niýetlenendir.

Şeýlelik bilen, moment hasaplamasynyň esasy maksady, biziň seretmeli bolan takmynan moment aralygyny kesgitlemekdir.

Mysal üçin, eger hasaplanan zerur moment takmynan 2 N·m bolsa, biz 0,2 N·m ýa-da 10 N·m diýlip kesgitlenen önümlere däl-de, 2 N·m aralygyndaky amortizatorlara seretmeli.

Bu tapgyrda biz diňe moment aralygyny daraldýarys. Dempferiň anyk modeli soňrak kesgitlener.

2. Esasy moment prinsipi

Esasy gatnaşyk şeýle:

Moment = Güýç × Aralyk

Ýönekeý söz bilen aýdylanda, moment esasan iki zada baglydyr:

Güýç näçe ululykda?

we

Ol güýç okdan näçe uzaklykda?

Muny düşünmegiň aňsat usuly taraw bilen arra ulanmakdyr.

Esasy moment prinsipi

Arranyň garşy taraplarynda iki adamyň oturandygyny göz öňüne getiriň.

Tahylyň merkezi okdur.

Her bir adamyň agramy güýç döredýär.

Her bir adam bilen merkezi okuň arasyndaky aralyk aralykdyr.

Eger iki adamyň agramy deň bolsa, ýöne biri merkezden has uzakda otursa, şol adam has köp moment öndürýär.

Eger bir adam agyrrak bolsa, ýöne merkeze has ýakyn otursa, iki tarap hem deňagramlylygyny saklap biler.

Şol bir prinsip gapak üçin hem degişlidir.

Agyr gapak, adatça, has köp moment öndürýär.

Ýöne şol bir agramda-da, agyrlyk merkezi okdan has uzakda ýerleşýän gapak has köp moment öndürer.

Şeýlelik bilen, aýlanýan amortizator momentini hasaplaýan wagtymyzda, biz hemişe iki esasy soraga jogap bermäge synanyşýarys:

Güýç näme?

Şol güýçden oktawa çenli netijeli aralyk näçe?

Aşakdaky hasaplama usullary bu iki gymmaty tapmagyň diňe dürli usullarydyr.

3. Hasaplama üçin haýsy pozisiýa ulanylmaly?

Momenti hasaplamazdan öň, önümiň haýsy pozisiýasyny hasaplaýandygymyzy hem bilmelidiris.

Awazlyk güýji bilen aýlanýan ýönekeý gapak üçin, gapak hereket edende moment üýtgeýär.

Gapak dikligine ýakyn bolanda, agrawitasiýa güýji okunyň daşyndan aýlanma täsirini deňeşdirme boýunça az edýär.

Gapak gorizontal ýagdaýa tarap hereket edende, agraýyş güýjüniň okunyň daşyndan täsir edýän netijeli aralygy ulalýar, şonuň üçin moment hem artýar.

Gorizontal ýagdaýa golaý ýerde, agratiw moment adatça iň ýokary derejede bolýar.

Şeýlelik bilen, ýönekeý agrawitasiýa güýji bilen işleýän gapak üçin, başlangyç amortizator saýlamak üçin maksimum ýa-da salgylanma momentini kesgitleýän wagtyňyz, adatça, gorizontal ýa-da gorizontala golaý ýagdaý ulanylýar.

Bu hereketiň dowamynda momentiň üýtgewsiz galýandygyny aňlatmaýar.

Ol bize diňe peýdaly maksimum ýa-da salgylanma gymmatyny berýär.

Doly hereket wagtynda momentiň nähili üýtgeýändigi aýratyn mesele bolup, biz ony şu ýerde ara alyp maslahatlaşýarys.Tork egrisiniň gabat gelmegi.

 

2-nji bölüm. Tork hasaplamasynyň umumy usullary

Awaziýet güýji bilen işleýän ýönekeý aýlanýan önüm üçin, moment hasaplamasynda ulanylýan güýji almagyň iki umumy usuly bar.

Tapawut ýönekeý:

1-nji usul güýji gönüden-göni ölçeýär.

2-nji usul güýji önümiň agramyndan hasaplaýar.

Iki usul hem bir prinsipe esaslanýar:

Moment = Güýç × Aralyk

1. 1-nji usul: Galdyryş güýjünden hasaplaň

Eger göteriji güýji gönüden-göni ölçäp bolýan bolsa, momenti aşakdakylardan hasaplap bolýar:

Moment = Galdyryş güýji × Okdan aralyk

Bu ýerde göteriji güýç, önümi ölçeg nokadynda ýuwaş-ýuwaş goldamak ýa-da galdyrmak üçin zerur bolan güýçdür.

Aralyk, güýjüň ölçenýän nokadyndan okunyň aralygyndaky aralykdyr.

Mysal üçin, gapak gorizontal ýagdaýa golaý goýuldy diýeliň.

Gapagyň ujunda ölçenen göteriji güýç:

2 N

Okdan ölçeg nokadyna çenli aralyk:

0,5 m

Soňra:

Aýlanma momenti = 2 N × 0.5 m

Moment = 1 N·m

Galdyryş güýjünden hasaplaň

Esasy zat, güýji haýal ölçemeli.

Gapagy çalt süýşürseň, tizlenme we inersiýa okamaga täsir edip biler.

Bu ýerde maksat mehanizmiň döreden momentini kesgitlemekdir, ony çalt tizleşdirmek üçin gerek bolan güýji däl.

Şeýlelikde, bu usuly ýönekeý görnüşde şeýle düşünip bolýar:

Güýji ölçeň, aralygy ölçeň we momenti hasaplaň.

2. 2-nji usul: Önümiň agramyndan we agyrlyk merkezinden hasaplaň

Eger önümiň agramy we agyrlyk merkezi belli bolsa, göteriji güýji gönüden-göni ölçemezden, momenti hem hasaplap bolýar.

Ilki bilen, önüm massasy grawitasiýa güýjüne öwrülýär.

Soňra bu güýç okdan agyrlyk merkezine çenli aralyga köpeldilýär.

Ýönekeý gorizontal gapak üçin:

Moment = m × g × L

nirede:

m = önümiň massasy
g = grawitasiýa tizlenmesi
L = agralyk merkezine çenli aralyk

Mysal üçin, şeýle diýeliň:

Önümiň massasy = 2 kg

Okdan agyrlyk merkezine çenli aralyk = 0,2 m

Grawitasion güýç takmynan:

2 × 9.81 = 19.62 N

Şeýlelik bilen:

Moment = 19.62 × 0.2

Aýlanma momenti ≈ 3.92 N·m

Bu ýerde möhüm nokadyň agralyk merkezidir.

Önümiň agramyndan we agyrlyk merkezinden hasaplaň

Agirlik merkezi önümiň agramynyň täsir edýän nokadydyr. Onuň ýerleşýän ýeri önümiň görnüşine we agram paýlanyşyna baglydyr.

Düzgün görnüşli we agramyň deň paýlanyşly ýönekeý önüm üçin agyrlyk merkezi adatça onuň geometrik merkezine golaý bolýar.

Düzgünsiz görnüşli ýa-da deň däl agram paýlanyşly has çylşyrymly önüm üçin agyrlyk merkezi agyr tarapa süýşüp biler. Bu ýagdaýda, onuň ýerleşýän ýerini kesgitlemek üçin CAD maglumatlary ýa-da önümiň hakyky ölçegleri ulanylyp bilner.

Şonuň üçin moment hasaplamasynda ulanylýan aralyk awtomatiki usulda gapagyň doly uzynlygyna deň bolmaýar.

Ol okdan agyrlyk merkezine çenli aralykdyr.

Şeýlelik bilen, 2-nji usuly ýönekeýje şeýle düşünip bolýar:

Agirlik güýjüni hasaplaň, şol güýjüň täsir edýän ýerini tapyň, okdan şol nokada çenli aralygy ölçäň we soňra momenti hasaplaň.

Şonuň üçin 1-nji we 2-nji usul iki dürli fiziki prinsipe esaslanmaýar.

Olar diňe bir moment hasaplamasynda ulanylýan güýji almagyň iki dürli usulydyr.

 

3-nji bölüm. Has çylşyrymly mehanizmler üçin momentiň hasaplanmagy

Ýokardaky iki usul agraýyş güýji astynda okunyň daşyndan aýlanýan ýönekeý önümler üçin gowy işleýär.

Ýöne köp aýlanýan amortizator ulanylyşlary şeýle ýönekeý däl.

Käbir önümler göni çyzyk boýunça hereket edýär.

Käbirleri önüm bilen amortizatoryň arasynda dişlileri ulanýarlar.

Beýlekileri bolsa ýazlar ýa-da bir wagtyň özünde birnäçe güýç tarapyndan herekete getirilýär.

Şol bir esasy moment prinsipi henizem ulanylýar, ýöne güýjüň aýlanýan amortizatora nähili geçirilýändigine has ünsli seretmelidiris.

1. Raf we dişli bilen çyzykly hereket üçin momentiň hasaplanmagy

Aýlanýan amortizator göni çyzyk boýunça hereket edýän önümi hem dolandyryp bilýär.

Umumy mehanizm şeýle:

Çyzykly hereket → Raf → Pinion → Aýlanýan amortizator

Raf we Pinion bilen çyzykly hereket üçin momentiň hasaplanmagy

Önümiň özi çyzykly hereket edýär, ýöne reýka dişlini öwürýär, dişli bolsa amortizatory öwürýär.

Bu ýagdaýda, çyzykly güýji aýlanýan momente öwürmeli.

Esasy gatnaşyk şeýle:

Moment = Çyzyk güýji × Pinion radiusy

Mysal üçin, eger ýük öz agramynyň aşagynda dikligine aşak hereket etse, hereketlendiriji güýji aşakdaky esasda hasaplamak bolýar:

F = m × g

Soňra:

Moment = m × g × r

bu ýerde r dişliniň netijeli radiusydyr.

Ýene-de, esasy prinsip üýtgemedi.

Ol henizem şeýle:

Güýç × Aralyk

Tapawut şundan ybarat: degişli aralyk indi gapak ojagyndan onuň agyrlyk merkezine çenli aralyk däl-de, dişliniň radiusydyr.

2. Dişli çarhyň gatnaşygy amortizatordaky momenti nähili üýtgedýär

Käwagt aýlanýan amortizator önümiň aýlawyna gönüden-göni oturdylmaýar.

Munuň ýerine, hereket dişliler arkaly geçirilýär.

Mysal üçin:

Önümiň mili → Dişli çarh → Dempfer Dişli çarh → Aýlanýan dempfer

Bu ýagdaýda:

Önüm tarapyndaky moment hökman amortizator tarapyndaky momente deň däl.

Dişli çarhyň gatnaşygy amortizatoryň görýän momentini üýtgedýär.

Mysal üçin, önüm tarapyndaky uly dişli çarh amortizatorda kiçi dişli çarhyň hereketine getirmegi amortizatoryň has çalt aýlanmagyna sebäp bolup biler, şol bir wagtyň özünde amortizatoryň walynda zerur bolan momenti azaldýar.

Bu has kiçi momentli amortizatoryň önüm tarapyndaky has uly momentli mehanizmi dolandyrmagyna mümkinçilik berip biler.

Şeýle-de bolsa, başga bir täsir bar:

Dişlilik gatnaşygyny üýtgetmek amortizatoryň aýlanma tizligini hem üýtgedýär.

Bu möhümdir, sebäbi aýlanýan amortizatoryň momenti aýlanma tizliginden hem täsir edýär.

Şonuň üçin dişliler ulanylanda, moment gatnaşygyny we tizlik gatnaşygyny göz öňünde tutmaly.

3. Ýazly we birleşdirilen mehanizmler

Her önüm diňe agyrlyk güýji bilen herekete getirilmeýär.

Käbir önümler ýaz bilen açylýar ýa-da yzyna gaýtarylýar.

Beýlekilere aşakdakylar täsir edip biler:

agratiw güýç + ýaz güýji

Ýazly we Kombinirlenen Mehanizmler

ýa-da baglanyşyklar we beýleki mehanizmler arkaly.

Bu ýagdaýlarda, adaty agrawitasiýa gapagyny hasaplamak hakyky hereketlendiriji güýji barlamazdan ulanylyp bilinmez.

Mysal üçin, pružina hereketiň başynda güýçli güýç, soňra bolsa boşadylanda has gowşak güýç döredip biler.

Grawitasiýa güýji bir pozisiýada herekete kömek edip, başga bir pozisiýada bolsa oňa garşy durup biler.

Şeýlelikde, hakyky sorag şeýle bolýar:

Her bir pozisiýada önümi nähili güýçler herekete getirýär we bu güýçler amortizatora nähili geçirilýär?

Bu mehanizmler üçin iň ýokary moment gorizontal ýagdaýda ýüze çykmazlygy mümkin.

Hakyky güýç we geçirijilik gatnaşygyny göz öňünde tutmak gerek.

 

4-nji bölüm. Hasaplanan momenti nähili ulanmaly

Hasaplanan moment hakykatda näme aňladýar?

Hasaplama şeýle netije berýär diýeliň:

Maksimum / Salgylanma momenti ≈ 2 N·m

Indi biz seretmeli bolan takmynan moment aralygyny bilýäris.

Ýöne bu bize haýsy aýlawly amortizatory saýlamalydygymyzy anyk aýtmaýar.

2 N·m aralygynda köp aýlanýan amortizatorlar bolup biler.

Olar disk amortizatorlary, wintli amortizatorlar, dişli amortizatorlar ýa-da barrel amortizatorlary ýaly dürli görnüşlere degişli bolup biler. Şol bir amortizator seriýasynyň içinde hem birnäçe moment derejeleri we modelleri elýeterli bolup biler.

Indiki ädim, bu dalaşgärleri demping ugry, bir taraply ýa-da iki taraply dempingiň gerekdigi we işçi burçy ýaly esasy talaplar boýunça süzmekdir.

Bu talaplar tassyklanandan soň hem, birnäçe laýyk amortizatorlar bolmagy mümkin.

Käbir ýagdaýlarda, amortizator zerur bolan momente, amortizasiýa ugryna we iş burçuna laýyk gelip biler, ýöne önümiň hakyky hereketi gurnalandan soň hem kanagatlanarly däl.

Näme üçin?

Sebäbi bir maksimum moment gymmaty bize diňe bir salgylanma nokadyndaky moment derejesini görkezýär. Ol tutuş hereketiň dowamynda nämeleriň bolup geçýändigini düşündirmeýär.

Önümiň momenti pozisiýa görä üýtgeýär.

Dempferiň momenti aýlanma tizligine we temperatura görä hem üýtgeýär.

Şonuň üçin indiki ädim, hereketiň dowamynda önümiň Grawitasiýa täsiri egrisiniň we amortizatoryň Söndüriji Moment egrisiniň bilelikde gowy işleýändigini ýa-da işlemeýändigini düşünmek we Moment egrisiniň deňleşdirilmegine seretmekdir.

Şeýlelik bilen, moment hasaplamasy bize dogry moment aralygyny tapmaga kömek edýär, ýöne bu aýlanýan amortizatory saýlamagyň diňe bir ädimidir.